GOZ w liczbach
Gdy myślimy o ochronie środowiska, najczęściej kojarzymy ją z segregacją odpadów i recyklingiem. Tymczasem o wpływie produktu na środowisko decyduje się znacznie wcześniej – już podczas jego projektowania. To właśnie wtedy wybierane są materiały, określana jest trwałość produktu oraz możliwość jego naprawy, modernizacji i późniejszego recyklingu.
Dobrym przykładem jest smartfon. Jeśli producent umożliwi łatwą wymianę baterii lub ekranu, urządzenie może służyć użytkownikowi przez wiele lat. W przeciwnym razie nawet niewielka awaria często oznacza konieczność zakupu nowego urządzenia, co wiąże się z większym zużyciem surowców i energii.
Takie podejście, nazywane ekoprojektowaniem (ecodesign), jest jednym z fundamentów gospodarki o obiegu zamkniętym. Jego celem jest projektowanie produktów trwałych, łatwych do naprawy i ponownego wykorzystania, dzięki czemu ogranicza się powstawanie odpadów oraz zużycie cennych zasobów naturalnych.
Gospodarka o obiegu zamkniętym zaczyna się więc nie w zakładzie recyklingu, lecz przy biurku projektanta. Recykling pozostaje ważnym elementem GOZ, ale powinien być jednym z późniejszych rozwiązań – stosowanym dopiero wtedy, gdy nie jest już możliwe dalsze użytkowanie produktu, jego naprawa, modernizacja lub ponowne wykorzystanie jego części.
GOZ w liczbach: ponad 80% oddziaływań środowiskowych związanych z produktem jest determinowanych przez decyzje podejmowane na etapie jego projektowania.
Zambrano, C.; Tamarit, P.; Fernandez, A.I.; Barreneche, C. Recycling of Plastics in the Automotive Sector and Methods of Removing Paint for Its Revalorization: A Critical Review. Polymers 2024, 16, 3023. https://doi.org/10.3390/polym16213023
Instytut Technologii Paliw i Energii wspiera wdrażanie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym poprzez rozwój i ocenę rozwiązań technologicznych oraz materiałowych, w których już na etapie projektowania uwzględnia się trwałość, efektywne wykorzystanie surowców, możliwość ponownego użycia i recyklingu, a także ograniczenie powstawania odpadów. Prowadzone w ITPE prace badawcze i wdrożeniowe pomagają kształtować technologie z uwzględnieniem ich oddziaływania środowiskowego w całym cyklu życia.
Przygotował: Paweł Nowak
Zakład Gospodarki o Obiegu Zamkniętym
Źródła:
- https://knowledge4policy.ec.europa.eu/about-product-policy-analysis_en
- European Parliamentary Research Service (2022), Setting Ecodesign Requirements for Sustainable Products.
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1781 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia ram ustalania wymogów ekoprojektu dla zrównoważonych produktów.
